TuristiÄŤki leptir

Ste?ci – blago kulturno-historijskog naslje?a op?ine Kladanj

stecak007 Prostor op?ine Kladanj obiluje ste?cima , nadgrobnim spomenicima iz perioda Srednjeg vijeka . Ukupan broj ste?aka evidentiranih 1990. godine je 598 , raspore?enih na 57 lokacija u 25 naselja . Na osnovu tih podataka Kladanj je najbogatije podru?je sa ovom vrstom kulturno-historijskih spomenika na prostoru sjevero-isto?ne Bosne ....


Ve?ina ste?a je nastala na teritoriji nekadašnje samostalne Bosanske države i na taj na?in su ostavili veliki trag u duhovnoj kulturi Evrope iz tog perioda .
Naj?eš?i narodni naziv za ste?ak je mramorje , gr?ko , kaursko , svatovsko groblje i sli?no ,  dok se u novije vrijeme ustalio naziv ste?ak .

Postoji više teorija o tome ko je i zašto podizao ste?ke . Najzastupljanija je ta da se ste?ci pripisuju bogumilima – bosanskohercegova?kim srednjovjekovnim jereticima . Ova teorija se oslanja na stvarno postojanje posebne crkve u Bosni , ?ije u?enje hriš?anstvo Zapada i istoka smatra jeresom . Ova crkva je sama sebe nazivala Bosanskom . Njeno jezgro je stvoreno krajem XII-og vijeka u postoje?oj katoli?koj biskupiji , koje se od te crkve odvojilo u XIII-om vijeku i organizovalo kao samostalna Crkva bosanska . Uticaj ove crkve trajao je puna 3 vijeka da bi se sasvim ugasio nestankom te crkve i propaš?u Bosanske države u XV-om vijeku .

Za izradu ste?aka uglavnom je korišten kamen , a postavljani su na uzvišenjima , u blizini naselja , rijeka i puteva .

Što se ti?e oblika ste?aka u Kladnju , mahom su to sljemenjaci i sanduci , a postoji odre?eni broj usa?enika koji vjerovatno predstavljaju muslimanske nadgrobne spomenike -nišane iz XV-og vijeka . Pojava muslimanskih nišana u našim krajevima veže se za XV-i vijek i dolazak Turaka na ove prostore . Nišani su najrasprostranjeniji u isto?noj Bosni , gdje su Turci najprije stigli i ustalili se .

Od ukupnog broja ste?aka u Kladnju su ukrašena 52 primjerka . Prava rijetkost su tri ste?ka sa natpisom pisanim ?irilicom , ta?nije '' bosan?icom '' .

Na ste?cima u Kladnju postoje prikazani motivi križa ,  ma?a , sjekire , ruke , spirale , polumjeseca , motiv kruga , itd .

Umjetnost ste?aka ima svoje duboke korijene zbog ?ega se tradicija te umjetnosti odrazila i na klesanje muslimanskih nišana .

?injenica da ste?ci na ovim prostorima postoje preko 800 godina sama po sebi govori da je njihov zna?aj ogroman i neprocjenjim .
Specifi?nost i originalnost nekih motiva , ste?ci sa natpisom , dvojni sljemenjaci i drugo , ?ine da se Kladnju s pravom daje veliki zna?aj .
Na osnovu toga 2005. godine , Odlukom Komisije za o?uvanje nacionalnih spomenika BiH , podru?je nekropole sa ste?cima u Olovcima proglašeno je nacionalnim spomenikom .

Istraživanja su utvrdila da  je ukupan broj ste?aka na prostoru BiH i susjednih država oko 66.000 .
Koliki se zna?aj pripisuje ste?cima kao blagu i velikoj kulturno-historijskoj vrijednosti potvr?uje podatak da Ministarstvo civilnih poslova BiH i Komisija za o?uvanje nacionalnih spomenika BiH vode aktivnosti za nominiranje na Listu UNESCO-a 22 nekropole ste?aka iz BiH , dok ?e Hrvatska nominovati dvije, a Srbija i Crna Gora po tri.

Amir Avdibegovi?

Korišteni podaci iz Elaborata kulturno-istorijskog i prirodnog naslje?e Opštine Kladanj  koji je izradio
Zavod za zaštitu i korištenje kulturno-istorijskog i prirodnog naslje?a Tuzla , januara 1990. godine

 

 

pic3

 

 

pic2

 

 

pic1

 

Share on facebook

FB Grupa Turisti?ki Leptir

 

New Photos

 

 

Poll

Panoramic tour bus through Tuzla ?
 
We have 14 guests online