TuristiÄŤki leptir

Historija Grada Tuzle

stara36gy9

Tuzla je jedno od najstarijih naselja u Evropi sa kontinuitetom življenja. U Tuzli je prona?eno najstarije sojeni?ko naselje u Evropi, koje datira iz neolita (mla?e kameno doba), za razliku od ostalih prona?enih sojeni?kih naselja u Evropi, koja datiraju iz gvozdenog doba.

 

U Tuzli je prona?en i veliki broj predmeta iz doba neolita, a me?u njima posebno mjesto zauzimaju posude za isoljavanje, tj. posude za proizvodnju soli iz slane vode.Ovi arheološki pronalasci potvr?uju da su još neolitski stanovnici na ovom podru?ju eksploatirali slane izvore. Najstarije evropske kulture koje su koristile so, datirane su u bakarno doba, što zna?i da neolitski nalazi u Tuzli pomjeraju granicu poznavanja i upotrebe soli u ljudskoj ishrani iz doba eneolita u doba neolita. Treba ista?i da je neolitsko naselje prona?eno u samom centru današnjeg grada Tuzle, što je jedinstven slu?aj i dokaz da je to naselje bilo po?etak kontinuiteta življenja na prostoru današnjeg grada, kroz sve historijske periode, od neolita do danas.   Neolitska posuda za isoljavanje slane vode (oko 5000 g. p.n.e.)

Tuzla ima i posebnu geološku prošlost. Tuzlaci kažu da je Tuzla «grad na zrnu soli». To «zrno soli» su milioni tona kamene soli, koje je iza sebe ostavilo staro Panonsko more, kada se, prije više od deset miliona godina, povla?ilo sa ovih prostora.  Ime grada je, oduvijek, kroz svo vrijeme njegovog postojanja i na jezicima svih putopisaca, kartografa, histori?ara, osvaja?a, bilo vezano za so. Rijeka Jala, koja proti?e kroz Tuzlu, nosi naziv koji poti?e od gr?ke rije?i Jalos, što  zna?i so, dok je grad kroz svoju historiju, nazivan: Castron de Salenes, grad solana (gr?ki), Salenes (gr?ki), Ad Salinas (latinski), Soli (južnoslavenski), Memlehatejn (arapski), Memleha-i Zir (persijski), Tuz (turski)... sve do današnjeg imena Tuzla, što na turskom zna?i solana. Organizovanija eksploatacija soli u Tuzli zapo?ela je za vrijeme Osmanlija. Proizvodnja soli i prihodi od nje bili su klju?ni faktor koji je utemeljio Tuzlu kao kasabu. Do organizovane proizvodnje i prodaje soli dolazi kopanjem sonog bunara na današnjem Sonom trgu 1476. i proglašenjem Tuzle «carskim hasom», 1477. godine. Na?in proizvodnje soli razabire se iz samih imena kojima su te solane dolaskom osmanlija nazivane: Solane na drvo, (Agac Tuzla, Memleha-i cob) ?ime je naglašena razlika izme?u ovih i morskih solana.
Na Sonom trgu nalazilo se i do 80 tava u kojima se iskuhavala slana voda sa sonog bunara. Ispo?etka su se proizvodile skromne koli?ine soli, a s vremenom se to pove?avalo. Razlog tome nije toliko u tehni?ko-tehnološkom napretku, koliko u porastu stanovništva Tuzle, koje je bilo vezano uz proizvodnju soli. Za tuzlansku so se znalo i izvan Bosanskog ejaleta. U 17. st. francuski kralj Luj XIV je preko svojih trgovaca nabavljao so iz Tuzle za svoj dvor. Dokaz tome je francuski kovani novac sa likom i imenom Luja XIV, prona?en na podru?ju Tuzle. So je povezivala razli?ite zemlje, kulture i civilizacije toga vremena. Tuzlanska so je bila jedan od osnovnih artikala kojim se Bosanski ejalet predstavio na Me?unarodnoj privrednoj izložbi u Filadelfiji 1876. godine. 
Jedan od osnovnih ciljeva aneksije Bosne i Hercegovine od strane Austro-Ugarske monarhije bio je eksploatacija prirodnih bogatstava, a me?u njima posebno mjesto je zauzimala tuzlanska  so. Prva solana, izgra?ena u predgra?u Tuzle, u Simin Hanu, 1885. godine,  predstavljala je po?etak industrijske proizvodnje soli u Tuzli. Ubrzo zatim uslijedio je i po?etak  tonjenja grada, kao posljedice nekontroliranog izluživanja slanice sa naslaga kamene soli, na kojima je smješten grad. Tonjenje  ?e doživjeti svoj vrhunac 70-tih godina prošlog stolje?a, kada  je grad ostao bez nekoliko hiljada stambenih, privrednih i kulturnih objekata. So je usud koji je Tuzlu gradio i rušio, ali i kulturološki odre?ivao u njenoj posebnosti.

Galerija Slika


 

 

Share on facebook

FB Grupa Turisti?ki Leptir

 

New Photos

 

 

Poll

Panoramic tour bus through Tuzla ?
 
We have 13 guests online
Home Mr. Tourist Historija Grada Tuzle